⚖️ Hipotez Testleri

SPSS'te t-Testi Nasıl Yapılır?
Adım Adım Rehber

t-Testi, iki grubun ortalamalarını karşılaştırmak için kullanılan en temel istatistiksel testlerden biridir. SPSS'te t-testi yapmak oldukça kolaydır; ancak doğru test türünü seçmek ve varsayımları kontrol etmek sonuçların geçerliliği açısından kritiktir. Bu rehberde bağımsız örneklem t-testi ve bağımlı örneklem t-testini adım adım ele alıyoruz.

t-Testi Türleri

SPSS'te üç tür t-testi bulunur:

Test Türü	Ne Zaman Kullanılır?
Bağımsız Örneklem t-Testi	İki farklı grup karşılaştırılacaksa (örn: kadın vs. erkek)
Bağımlı Örneklem t-Testi	Aynı grup iki farklı zamanda ölçüldüyse (örn: ön test – son test)
Tek Örneklem t-Testi	Bir grubun ortalaması bilinen bir değerle karşılaştırılacaksa

Varsayımlar

t-Testi uygulamadan önce aşağıdaki varsayımların karşılanması gerekir:

• Normallik: Her gruptaki verinin normal dağılım göstermesi. Shapiro-Wilk testi ile kontrol edilir (n < 50 için önerilir).
• Varyans Homojenliği: İki grubun varyanslarının eşit olması. Levene testi ile kontrol edilir.
• Bağımsızlık: Gözlemler birbirinden bağımsız olmalı.

Bağımsız Örneklem t-Testi — SPSS Adımları

İki bağımsız grubun (örneğin kadın ve erkek) bir değişken üzerindeki ortalamalarını karşılaştırmak için:

1. Analyze → Compare Means → Independent-Samples T Test yolunu izleyin.
2. "Test Variable(s)" kutusuna sürekli değişkeninizi ekleyin (örn: motivasyon puanı).
3. "Grouping Variable" kutusuna grup değişkeninizi ekleyin (örn: cinsiyet).
4. "Define Groups" tıklayıp grup kodlarını girin (örn: 1 ve 2).
5. OK tuşuna basın.

Çıktıyı Yorumlama

SPSS iki tablo üretir:

1. Group Statistics Tablosu

Her grubun n, ortalama, standart sapma ve standart hata değerlerini gösterir. Bu tablo, gruplar arasındaki betimsel farkı ortaya koyar.

2. Independent Samples Test Tablosu

Bu tabloda iki satır bulunur: "Equal variances assumed" ve "Equal variances not assumed". Hangi satırı okuyacağınıza Levene Testi'ne göre karar verilir:

• Levene p > 0.05 → Varyanslar eşit, üst satırı okuyun
• Levene p < 0.05 → Varyanslar eşit değil, alt satırı okuyun

Ardından t değeri ve Sig. (2-tailed) değerine bakın:

• p < 0.05 → Gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark var
• p ≥ 0.05 → Anlamlı fark yok

Bağımlı Örneklem t-Testi — SPSS Adımları

Aynı katılımcıların iki farklı zamandaki ölçümlerini (ön test – son test) karşılaştırmak için:

1. Analyze → Compare Means → Paired-Samples T Test yolunu izleyin.
2. İki ölçüm değişkenini yan yana seçerek "Paired Variables" kutusuna taşıyın.
3. OK tuşuna basın.

Çıktıda "Paired Samples Test" tablosundaki t ve Sig. (2-tailed) değerlerine bakın. Yorumlama bağımsız örneklem t-testiyle aynıdır.

Sonuçları Nasıl Raporlamalısınız?

APA formatında raporlama örneği:

"Bağımsız örneklem t-testi sonuçlarına göre, kadınların motivasyon puanları (M = 4.12, SS = 0.63) erkeklerin motivasyon puanlarından (M = 3.87, SS = 0.71) istatistiksel olarak anlamlı biçimde daha yüksektir, t(148) = 2.34, p = .021, d = 0.37."

Kaynaklar

• Field, A. (2013). Discovering Statistics Using IBM SPSS Statistics (4th ed.). SAGE Publications.
• Pallant, J. (2020). SPSS Survival Manual (7th ed.). Open University Press.
• Cohen, J. (1988). Statistical Power Analysis for the Behavioral Sciences (2nd ed.). Lawrence Erlbaum Associates.
• Levene, H. (1960). Robust tests for equality of variances. In Contributions to Probability and Statistics. Stanford University Press.